LISA – Law & ICT Students’ Association|Bestuur@lisa-groningen.nl

Bewaarplicht Telecomgegevens

Home » Nieuws » Bewaarplicht Telecomgegevens

Bewaarplicht Telecomgegevens

Bewaarplicht Telecomgegevens Op 8 april jl. heeft het Hof van Justitie richtlijn 2006/24 ongeldig verklaard. Deze richtlijn verplichtte tot het bewaren van zogenaamde verkeers- en locatiegegevens. Hoewel het hier gaat om gegevens die aanbieders van elektronische communicatiediensten sowieso al hebben om hun klanten rekeningen te sturen, moesten deze langer bewaard worden door de aanbieders. Hiermee zouden deze gegevens toegankelijk blijven voor de bevoegde autoriteiten om zware criminaliteit te bestrijden. Toen jaren geleden deze bewaarplicht werd ingevoerd, werd door de voorstanders aangevoerd dat dit niet een erg grote inbreuk op de persoonlijke levenssfeer zou opleveren. Het ging immers slechts om verkeersgegevens, en niet om de inhoud van de communicatie? Toch had men in het pre-internet tijdperk raar opgekeken, als er een mannetje bij de brievenbus had gezeten om te noteren wie naar wie post verstuurde. Dit raakt, naast de persoonlijke levenssfeer, het briefgeheim. Het Hof stelt vast dat het door het bewaren van de gegevens mogelijk is om precieze conclusies te trekken over dagelijkse gebruiken van betrokkenen, over de plaatsen waar zij verblijven, hun dagelijkse bewegingen, hun activiteiten, hun sociale relaties en de sociale omgeving waarin zij verblijven. Ondanks het feit dat de inhoud van de communicatie niet opgeslagen wordt, kan dit een effect hebben op het uitoefenen van de vrijheid van meningsuiting, gewaarborgd in art. 11 van het Handvest voor de Grondrechten van de EU. Het opslaan van de gegevens leidt ertoe dat betrokkenen zich steeds het onderwerp van constant toezicht zullen voelen. Het Hof is van oordeel dat het hier gaat om een zeer ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Er is sprake van een legitiem doel, maar voor een zeer ernstige inbreuk als deze is vereist dat voorzien is in voorwaarden die ervoor zorgen dat de inbreuk niet verder gaat dan strikt noodzakelijk. Richtlijn 2006/24 voorziet niet in deze voorwaarden, die op grond van art. 8 van het Handvest vereist zijn om het risico van misbruik en onrechtmatige toegang en gebruik van de gegevens tegen te gaan. Let wel dat dit een zware uitspraak is. Rechters respecteren de discretionaire vrijheid van een overheidsorgaan. Het maken van politieke afwegingen is een taak van het bestuur of de wetgever, en niet van de rechter. Als het Hof wetgeving ongeldig verklaart, moet er daarom wel sprake zijn van kennelijke – dus overduidelijke – onevenredigheid. Hoe nu verder? De richtlijn is in Nederland omgezet in een wet. De vernietiging van de richtlijn door het Hof houdt niet de vernietiging van nationale wetgeving in. Als de richtlijn echter in strijd is met het fundamentele recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, dan zou de Nederlandse wet dat ook moeten zijn. Tenzij in de Nederlandse wet wel de waarborgen zijn opgenomen, die in de richtlijn ontbreken. Ik zie ze echter niet staan in art. 13.2a van de Telecommunicatiewet. De Telecommunicatiewet zal dan ook in strijd zijn met art. 8 van het Handvest. De koninklijke weg is dat het kabinet met een voorstel gaat komen om dit te repareren. Uit de uitspraak van het Hof volgt dat de EU-wetgever ernstig tekort is geschoten in de bescherming van de fundamentele rechten van de inwoners van de EU. Dit geldt evenzeer voor de Nederlandse wetgever. Deze heeft immers de richtlijn zomaar overgenomen, en was in eerste instantie zelfs van plan om de maximale bewaartermijn uit de richtlijn over te nemen. Maatschappelijke druk heeft toen geleid tot kortere bewaartermijnen. Ook bij de Nederlandse wetgever zijn de fundamentele rechten van de inwoners blijkbaar niet in goede handen. Het is dan ook maar goed dat het Hof niet te maken heeft met een toetsingsverbod, als in art. 120 Grondwet en dat hier niet de grondwettigheid van een wet hoeft te worden beoordeeld, maar de ‘ EU-handvestelijkheid.’

Over de auteur:

mr. A.M. (Aline) Klingenberg

Universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen

2014-04-24T07:35:25+00:00april 24th, 2014|Nieuws|

Leave A Comment