Heden ten dage is er nogal veel aandacht voor privacy en de voor- en nadelen die zij met zich meebrengt. Mijn collega Ramon heeft vrij recentelijk nog een zeer interessante blog geschreven over de discussie omtrent de huidige cookiewetgeving en de mogelijke veranderingen/verbeteringen daaraan.1 In deze blog wil ik de lezer alert maken op de cookie zelf. De gemiddelde mens komt namelijk per dag ongetwijfeld enkele malen met een cookiewall in aanraking en klikt deze vervolgens zonder blikken of blozen weer weg. Begrijpelijk. Maar wat gebeurt er vervolgens nou eigenlijk? We staan er eigenlijk nooit bij stil, maar zouden ongetwijfeld eigenlijk wel willen weten wat er nou precies over ons wordt verzameld en opgeslagen. Ik bied u een kijkje achter de muren van de beruchte cookie-pop-up.

Enkele weken geleden heb ik een website ontdekt die je op een zeer ludieke en leerzame manier laat zien hoe een cookie werkt en wat voor (soort) informatie, hoe absurd ook, door een gemiddelde website wordt opgeslagen: clickclickclick.click.2 De site is ontworpen door Luna Maurer en Roel Wouters van Studio Moniker, een design studio in Amsterdam die zich veel bezighoudt met ons gebruik van technologie en de invloed hiervan op ons dagelijks leven.

De naam beloofde in ieder geval een hoop goeds. Eenmaal op de site klikt het direct tussen de interface en de gebruiker. Je wordt begroet door een vriendelijke, Engelstalige mannenstem – met overduidelijk Nederlands accent – die gaandeweg je sessie je gedrag van commentaar voorziet.
De eerste paar seconden kijk je tegen een groene ‘button’ aan, maar al gauw verschijnen de eerste zwarte letters links op je beeldscherm. De website vertelt me dat ik drie andere websites heb bezocht alvorens op clickclickclick terecht te komen en laat me zien hoeveel CPU’s mijn laptop heeft.
Dit klinkt inderdaad nog niet uiterst bijzonder, maar na een minuut wordt duidelijk dat de meest ridicule gegevens door de website worden getraceerd en opgeslagen. Niet alleen de ‘clicks’ op de mooie groene knop, tevens die naast de knop en die buiten de website worden bijgehouden. Ook je muissnelheid ontgaat de website niet en bovendien, niet te vergeten: je favoriete cursorpositionering. Alles wil de vriendelijke man graag met je delen. Al deze activiteiten worden bijgehouden en verschijnen op je scherm. Ook passiviteit wordt meegenomen in de gegevensdatabase, vaak gepaard gaand met een diepe zucht die uit je speakers klinkt.

Na een tijdje wordt gevraagd of je camera mag worden gebruikt en wordt er, indien je dit toelaat, toch vrij onverwachts een foto van je in beeld gebracht. Het had de site gesierd als er een waarschuwing bij stond als: ‘Pas op, de volgende beelden kunnen als schokkend ervaren worden.’ Dit gebeurde niet, dus werd ik plotseling geconfronteerd met mijn druk klikkende zelf in beeld, waarna de site op basis van je foto weer gegevens interpreteert en aan je doorspeelt.

Om te zien welke klikkunsten en soorten muisbewegingen je allemaal al hebt weten te showen, klik je – uiteraard – rechtsboven op de knop ‘achievements’. Deze klik der klikken zal je begeleiden naar een ware hall of game, waar je je ogen uit kunt kijken naar het complete scala aan capriolen die je kunt uithalen om weer aandacht te krijgen van die vriendelijke man. En zo ga je ineens het meest vreemde gedrag vertonen met als doel het behalen van de rest van de achievements. Dit blijkt echter al gauw mentaal, dan wel anatomisch onmogelijk.3

Het doel van de website moge echter duidelijk zijn. Op een inzichtgevende en leuke wijze willen de makers duidelijk maken hoe marketeers gegevens over jezelf en je gebruikersgedrag verzamelen. “Het is goed om geconfronteerd te worden met welke betekenis bijvoorbeeld een marketeer aan jouw gedrag zou koppelen. Een documentaire over privacy staat altijd nog net iets te ver van je af. Clickclickclick maakt het persoonlijk”, aldus Maurer.4 Al die eerder genoemde kleine details, hoe onzinnig ook, kunnen worden getraceerd. De studio maakt gebruik van precies dezelfde technieken om gedragsgegevens te verzamelen als marketeers, dus al je online activiteit en passiviteit wordt door clikclickclick bijgehouden op de manier waarop marketeers dat ook zouden doen.

Voor een grappige en leerzame ervaring raad ik dan ook aan om de website te bezoeken, voor een stukje bewustwording en uiteraard om je klikskills eens op de proef te stellen.
Mocht u nou geïnteresseerd zijn, kijk dan ook eens rond op de website van de design studio voor meer soortgelijke en interactieve projecten.5

Namens de redactiecommissie,

Remon de Vries

  1. R. Steenbergen, ‘Het einde van de cookiewall?’, 11 december 2016 (online, via: https://lisa-groningen.nl/het-einde-van-de-cookiewall).
  2. https://clickclickclick.click.
  3. Ik kwam tot 73%, wie durft?
  4. J. Mollen, ‘Clickclickclick is een website die commentaar levert op je internetgedrag’, 17 november 2016 (online, via: http://thecreatorsproject.vice.com/nl).
  5. https://studiomoniker.com