Zolang als ik mij kan herinneren, speel ik al spelletjes. Vroeger deed ik dat op een gave SNES (Super Nintendo Entertainment System), maar die werd al vrij snel ingeruild voor een Game Boy Advance. Daarna kwam er voor korte tijd een Nintendo Wii en uiteindelijk in mijn studententijd geniet ik nog veel van mijn PS4 (PlayStation 4). Als casual gamer kan ik wel zeggen dat ik de nodige ervaring heb rondom de ‘Game-scene’.

De afgelopen paar jaar is er iets gebeurd binnen grote zogenoemde ‘triple-A’-games waar ik zelf ook van stond te kijken. Voor de duidelijkheid, triple-A-games zijn games als Call of Duty, FIFA, Battlefield, NBA 2K en ga zo maar door. Het zijn games die een groot ontwikkelings- en marketingbudget hebben.12 Wat binnen deze games begon als iets kleins, is uitgegroeid tot iets fundamenteels. Langzamerhand werden er loot boxes geïntroduceerd in allerlei vormen en maten. In Call of Duty wordt het een ‘Supply Crate’ genoemd en bij FIFA is het in de vorm van een pakje voetbalkaarten. Waar het in het begin nog niet zo’n groot onderdeel was van een game, is het de laatste tijd tot een punt gekomen waarbij je er als gamer niet meer onderuit kan komen. (psst.. als je geen idee hebt wat een loot box is, klik dan op deze voetnoten.34) Dat loot boxes de laatste tijd pas onder de aandacht komen, zorgt er ook voor dat men denkt dat het iets ‘nieuws’ is. Dat is eigenlijk niet zo als je bedenkt dat er vroeger al pakjes met voetbalplaatjes of pokémonkaarten werden verkocht waarbij de uitkomst niet te voorspellen was. Er was ook daar een kleine kans dat er daadwerkelijk een zeldzame kaart in je pakje zat. Deze succesvolle formule is overgeheveld naar de digitale wereld in de vorm van loot boxes.5

Nederlandse Kansspelautoriteit
De loot boxes vliegen je letterlijk om de oren. Dat is waarschijnlijk de reden dat het de Nederlandse Kansspelautoriteit ook niet is ontgaan en er ook een duidelijke mening over heeft. In april 2018 kwam de Nederlandse Kansspelautoriteit met resultaten van een onderzoek die de conclusie hadden dat 4 op de 10 loot boxes in strijd waren met de Wet op de Kansspelen. Opvallend genoeg is dat bericht op de website van de Nederlandse Kansspelautoriteit verdwenen. Gelukkig is er op verschillende websites geschreven over dit onderwerp.67 De game-wereld kreeg acht weken de tijd om aanpassingen te maken met betrekking tot loot boxes. Loot boxes zijn volgens de toenmalige directeur van de Kansspelautoriteit Marja Appelman ontworpen op dezelfde manier als hoe gokspellen zijn ontworpen.8 Er zijn allerlei geluidseffecten en visuele effecten bij het openen van een box, deze wekken de neiging op om door te spelen. Als er geen gehoor werd gegeven om aanpassingen te implementeren dan riskeerden ze de kans op boetes of een verkoopverbod. De toezichthouder ging vanaf 20 juni 2018 handhavend optreden. Dat hebben de gamers gemerkt. Verschillende games troffen maatregelen. Waar de één de loot boxes compleet uit het spel haalde, zorgde de ander ervoor dat de buit niet meer verhandeld kon worden. De Nederlandse Kansspelautoriteit benadrukt dat sommige loot boxes wel zijn toegestaan op grond van de Nederlandse Kansspelwet.9 In Nederland wordt namelijk het criterium aangehouden dat een uitgever in strijd met de wet handelt wanneer de items uit de loot box te verhandelen zijn. Dat is dus de reden dat bijvoorbeeld NBA 2K19 nog steeds een soort loot box heeft in zijn spel maar dat de ‘Auction House’ niet meer beschikbaar is. Oftewel de buit kan niet verhandeld worden en de loot box is legaal.

Artikel 1 lid 1 sub a van de Wet op de Kansspelen geeft aan dat het verboden is om ‘gelegenheid te geven om mede te dingen naar prijzen of premies, indien de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen, tenzij daarvoor ingevolge deze wet vergunning is verleend;’. De speler moet dus bij een loot box geen overwegende invloed op de prijs kunnen uitoefenen. Om dit na te gaan moet er gekeken worden of de speler door middel van vaardigheden invloed kan uitoefenen op de uitkomst van de loot box. Daarnaast is er de vraag wat aangemerkt kan worden als prijs of premie. Daar moet volgens de Kansspelautoriteit gekeken worden of de loot box een economische waarde vertegenwoordigt. Daar komt de verhandeling van items dus bij kijken. Als de items of een loot box overdraagbaar zijn dan heeft deze potentieel economische waarde en kan het aangemerkt worden als prijs of premie.10 Loot boxes kunnen in Nederland dus blijven mits ze zich houden aan de wet.

Buitenland
Waar Nederland dus nog wat ‘coulanter’ is, heeft België dat niet. In september van 2018 begon er een Belgisch strafonderzoek naar FIFA voor het gebruik van loot boxes.