LISA – Law & ICT Students’ Association|Bestuur@lisa-groningen.nl

Een meeslepend verhaal

Home » Blog » Een meeslepend verhaal

Een meeslepend verhaal

Zodra het over referenda gaat, ben ik net D66: ik weet niet zo goed wat ik ervan vind. Enerzijds is het goed de stem van het volk te horen, anderzijds hebben wij niet voor niks een indirecte democratie. Maar goed, wat wij vinden van referenda doet niet ter zake in deze blog. In deze webpagina met tekst wil ik graag ingaan op de inhoud van het referendum dat voor de deur staat. Op woensdag 21 maart zal Nederland, althans een gedeelte daarvan, naar de stembus gaan om te stemmen over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv)1, of zoals door vele tegenstanders gespind: de sleepwet.

De Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 gaat in op de bevoegdheden van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Dat over deze bevoegdheden nieuwe wetgeving nodig was, lijkt haast geen discussie. Vreemd is dat niet wanneer je bedenkt dat de huidige regelgeving uit 2002 komt, een tijd waarin de digitalisering in een geheel ander stadium verkeerde.

Dan rijst uiteraard de vraag: wat zijn precies die nieuwe bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten?2 Hierin zit voor veel tegenstanders van de wet het probleem. De wet is namelijk niet bepaald precies te noemen. Belangrijke definities en criteria voor uitvoering van de wet staan niet goed omschreven in de wet, zo is ook toezichthouder Harm Brouwer van mening.3 Daarnaast bestaat er erg veel ruimte in de wet. De wet sluit niet uit dat grote hoeveelheden gegevens van grote hoeveelheden mensen stelselmatig kunnen worden verzameld door de AIVD en MIVD. Aan degene die denkt dat dit geen probleem is aangezien hij of zij “toch niks te verbergen heeft”, raad ik het boek “Je hebt wel iets te verbergen” aan.4

De hierboven genoemde punten zijn de belangrijkste argumenten om “tegen” te stemmen 21 maart. Uiteraard zijn er ook redenen te bedenken waarom de wet helemaal zo’n gek idee nog niet is. Voordat de bevoegdheden uit de wet kunnen worden ingezet is er namelijk toestemming nodig van de minister van binnenlandse zaken, deze toestemming wordt vervolgens ook nog eens getoetst door de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Pas dan mogen gegevens worden verzameld. De gegevens worden dan nog geselecteerd op relevantie en ze worden maximaal 3 jaar lang bewaard. Achteraf worden alle stappen nog een keer gecontroleerd door een toezichthouder: de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Hans de Zwart van Bits of Freedom vindt dat het geheel een stuk transparanter kan, zo vertelt hij in een aflevering van Radar.5 De toetsingscriteria van wanneer toestemming wordt gegeven, en wanneer niet, zijn vrij onbekend. De Nederlander heeft geen idee wanneer hij wel of niet afgetapt mag worden. Natuurlijk kan je er ergens ook vanuit gaan dat de AIVD en MIVD het beste met je voor hebben, maar juist daarom lijkt controle mij zo’n slecht idee nog niet. Het gegeven dat de diensten in het geheim moeten kunnen werken, speelt uiteraard ook nog een grote rol. Zodra openbaar wordt gemaakt waar en op welk moment zij gaan tappen, heeft het allemaal geen zin natuurlijk.

Uiteindelijk blijft het referendum een afweging van verschillende mensenrechten. Privacy versus veiligheid. Dat betekent echter niet dat de wet niet wat verder dicht getikt had kunnen zijn, zoals een jurist dat toch vaak liever ziet. Gelet op de vaagheid van de wet zou je kunnen concluderen dat de privacy van de Nederlander niet genoeg gewaarborgd wordt door de tekst van de wet. Dat betekent niet direct dat ons recht op privacy wordt geschonden. Zoals gezegd: een beetje vertrouwen in de inlichtingen- en veiligheidsdiensten mag er zijn. 21 maart gaan we echter niet naar de stembus over ons vertrouwen, maar over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017.

Ingezonden stuk van Job Homan, secretaris bestuur XV LISA

  1. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2018/01/31/tekst-wiv-2017
  2. https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2017/sleepnet/
  3. https://nos.nl/uitzending/31487-nieuwsuur.html
  4. Maurits Martijn & Dimitri Tokmetzis, ISBN 9789082821604
  5. https://radar.avrotros.nl/uitzendingen/gemist/05-03-2018/het-debat-over-de-sleepwet/
2018-03-11T17:35:17+00:00maart 11th, 2018|Blog, Privacy|

Leave A Comment