Begin 2019 wordt, met een jaar vertraging, het Payment Services Directive 2 (hierna: PSD2) ingevoerd.1Op 13 november 2007 werd de Europese richtlijn 2007/64 aangenomen door het Europese Parlement.2 Met deze vernieuwde EU-richtlijn voor betaaldiensten wordt door de EU beoogd een uniforme betaalmarkt te creëren. Dit moet worden bereikt door één juridisch kader voor het betalingsverkeer binnen de EU in te stellen.3Deze nieuwe Europese betaalwetgeving werd in bijna heel Europa op 13 januari 2018 van kracht. Zowel de Tweede en Eerste kamer hebben inmiddels ingestemd, waardoor de nieuwe wet eind januari/begin februari ook in Nederland geïmplementeerd kan worden. In deze blog wordt eerst inzichtelijk gemaakt wat PSD inhoudt, waarbij eerst wordt gekeken naar PSD1 en vervolgens PSD2. Hierna worden de voor- en nadelen die PSD2 met zich meebrengt uiteengezet.

PSD1

In 2007 werd de eerste richtlijn, PSD1, aangenomen door het Europese Parlement. Het voornamelijke doel was het creëren van een uniforme betaalmarkt binnen de Europese Unie.4De richtlijn is onder meer de basis geweest voor SEPA (Single European Payments Area).5Per 1 augustus 2014 is het internationaal rekeningnummer definitief vervangen voor een langer internationaal rekeningnummer, de IBAN. Ook is er dankzij de PSD1 een nieuwe categorie betalingsaanbieders ontstaan, te weten: de betaalinstelling.6Door deze invoering kunnen niet-bancaire instellingen een speciale vergunning verkrijgen, waarmee zij betaaldiensten mogen leveren aan consumenten binnen de EU. Bekende voorbeelden hiervan zijn iDeal, Incasso en Adyen.

PSD2

De nieuwe PSD2 is een herziening van de eerdere richtlijn PSD1. De herziene versie moet zorgen voor meer concurrentie en innovatie, tevens moet het de drempels voor nieuwe toetreders op de betalingsmarkt wegnemen.7Vooral over één wijziging is momenteel veel te doen. Deze wijziging komt er in het kort op neer dat banken hun monopoliepositie op het betalingsverkeer kwijtraken. De banken moeten het mogelijk gaan maken dat derde partijen toegang krijgen tot de betaalrekening van hun klant. Hiermee kunnen bedrijven inzage krijgen in het saldo en/of de transacties van betaalrekeningen. Het bedrijf krijgt deze toegang slechts wanneer hiervoor door de desbetreffende persoon expliciet toestemming wordt gegeven.8Hiernaast dient deze derde partij in het bezit te zijn van een vergunning van De Nederlandsche Bank (DNB) of een andere toezichthouder uit de Europese Unie.  Geïnteresseerde partijen konden vanaf 6 juli 2018 bij DNB een concept indienen van hun vergunningaanvraag voor het leveren van een betaaldienst onder de nieuwe PSD2.9Het is momenteel nog niet bekend wie deze nieuwe aanbieders zullen worden.

Er zijn twee soorten vergunningen die aan de derde partijen kunnen worden verstrekt.10Allereerst de “betaalinitiatie services”: dit houdt in dat de derde partij een saldocheck kan uitvoeren. Hierbij wordt gekeken of je voldoende geld op je rekening hebt staan om bijvoorbeeld een bestelling te kunnen plaatsen bij een webshop. Ook kunnen er online betalingen worden verricht namens de rekeninghouder. Hiernaast bestaan er de “rekeninginformatie services”; dit houdt in dat ze bankafschriften kunnen downloaden en importeren in een kas/huishoudboekje.

Voordelen van PSD2

Er worden verschillende voordelen aan de invoering PSD2 gekoppeld. Zo moet het middels PSD2 makkelijker worden om online betalingen te verrichten en je financiële status in de gaten te houden. Dit is met name handig als je bij verschillende banken rekeningen hebt lopen. Bedrijven en particulieren kunnen middels PSD2 alle transacties en saldi van al hun bankrelaties verzamelen in één overzicht. Banken kunnen ook besluiten om rekeninginformatie van spaarrekeningen en effectenposities beschikbaar te stellen. Hiermee kan bijvoorbeeld op basis van deze transacties makkelijker een prognose van het hele jaar worden weergegeven.11Rekeninghouders hoeven op deze manier nooit meer van bankomgeving te wisselen om hun rekeningen van verschillende banken te raadplegen.

Middels PSD2 worden banken gestimuleerd actief samen te gaan werken met derde partijen. De nieuwe partijen kunnen betaalapplicaties in hun aanbod van mobiele diensten integreren. Banken kunnen de expertise en de apps van deze innovatieve partijen weer gebruiken om nieuwe diensten aan te bieden of om in hun bestaande diensten te integreren.12

Nadelen van PSD2

De PSD2 gaat het betaallandschap dus drastisch veranderen. Er wordt echter nog zeer kritisch gesproken over deze veranderingen. Met name met betrekking tot de wijziging dat derde partijen toegang krijgen tot betaalrekeningen. Zoals reeds aangegeven, dient de consument uitdrukkelijk toestemming te geven en moet hierbij helder zijn waar toestemming voor wordt gegeven.13Echter, gebleken is dat ook als je geen toestemming geeft je gegevens alsnog bij een derde partij terecht kunnen komen. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer geld van jouw bankrekening wordt overmaakt naar een bankrekening van een vriend(in), die wel gebruik maakt van bijvoorbeeld een online huishoudboekje. Het bedrijf heeft hierdoor maximaal 90 dagen recht op inzage op alle bankgegevens van je vriend. Ze zien hierbij ook alle bedragen, namen en rekeningnummers van bedrijven en personen waar je vriend aankopen bij doet of geld van ontvangt. Hiernaast kunnen deze bedrijven terugkijken in de betaalgeschiedenis en mogen zij deze gegevens net zo lang bewaren als mogelijk voor het huishoudboekje. Deze gegevens moeten uiteindelijk worden gewist, maar de vraag is of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren.14Er wordt niet structureel gecontroleerd of de informatie is gewist, er wordt slechts toezicht op gehouden.

Martijn van der Veen van Privacy First voorziet hierbij grote privacyrisico’s.15Zo stelt hij dat middels de AVG wordt geprobeerd de privacybescherming op orde te krijgen, terwijl PSD2 de achterdeur juist weer wagenwijd openzet. De grootste zorg is de vraag wat er gebeurt met de gegevens zodra deze bij een dienstverlener liggen. Bedrijven zullen iets met deze grote hoeveelheid gegevens willen doen. Hierbij kan worden gedacht aan aanbiedingen, nieuwe diensten en vergelijkingen. Zeer waarschijnlijk zit hier een verdienmodel aan vast. Hiernaast kun je uit transactiegegevens veel uit iemands leven afleiden. Zo kun je aan rekeningnummers aflezen of iemand vaak medische ondersteuning gebruikt en ontdekken wat iemands leefpatroon is.

Oplossing

Een mogelijke oplossing om het verzamelen van deze gevoelige informatie tegen te gaan is het ontwikkelen van een database.

16De nieuwe aanbieders zouden op deze database moeten inpluggen. Vervolgens worden de binnengehaalde gegevens opgeschoond, zodat betalingen en rekeninginformatie van vele organisaties worden afgeschermd. Een andere mogelijkheid is het ontwikkelen van een register waar consumenten kunnen aangeven dat zij niet willen dat hun betaalgegevens worden gedeeld met anderen.

PSD2 wordt gepresenteerd als een innovatieve oplossing met betere consumentenbescherming en meer veiligheid in het Europese betalingsverkeer.17Helaas zitten hier dus nog vele haken en ogen aan. Dit verklaart mogelijk de vertraging die de invoering van PSD2 in Nederland met zich heeft meegebracht. Ik adviseer dan ook de voor- en nadelen van PSD2 voor jezelf af te wegen vóórdat je toegang geeft tot jouw betaalrekening!

 

Namens de redactiecommissie,

 

Lisa Céline Helfrich

 

  1. https://radar.avrotros.nl/uitzendingen/gemist/item/wat-betekent-de-nieuwe-betaalrichtlijn-psd2-voor-jou/
  2. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=celex%3A32007L0064
  3. https://psd2.nl/payment-service-directive-2/over/
  4. https://www.consumentenbond.nl/betaalrekening/psd2
  5. https://www.consumentenbond.nl/betaalrekening/sepa-over-naar-een-europese-betaalmarkt
  6. https://www.kvk.nl/advies-en-informatie/financiering/betaalrichtlijn-psd2-wat-kun-je-ermee/?gclid=Cj0KCQiA7IDiBRCLARIsABIPohganckol94W8eJWTMikVw4wsBrIujiQF7ojWVQSfJitHn07FzpaLoAaAqNsEALw_wcB
  7. https://www.consumentenbond.nl/betaalrekening/psd2
  8. https://www.vanlanschot.nl/nieuws/nieuwe-betaaldiensten-door-nieuwe-regelgeving—19-november-2018
  9. https://www.vanlanschot.nl/nieuws/nieuwe-betaaldiensten-door-nieuwe-regelgeving—19-november-2018
  10. https://www.dnb.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/Nieuws2018/dnb376943.jsp
  11. https://psd2.nl/psd2-ermee-zeven-voorbeelden/
  12. https://www.thuiswinkel.org/bedrijven/faq/214/wat-zijn-de-voordelen-van-psd2
  13. https://www.dnb.nl/betalingsverkeer/psd2/index.jsp#!#faq-tcm:46-369766,faq-tcm:46-369766
  14. https://radar.avrotros.nl/uitzendingen/gemist/item/wat-betekent-de-nieuwe-betaalrichtlijn-psd2-voor-jou/
  15. https://www.privacyfirst.nl/aandachtsvelden/financiele-privacy/item/1118-interview-emerce-privacy-first-psd2-keurmerk.html
  16. https://www.privacyfirst.nl/aandachtsvelden/financiele-privacy/item/1137-privacy-first-eist-psd2-me-niet-register.html
  17. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/financiele-sector/nieuwe-wetgeving-voor-betalingsverkeer-psd2