LISA – Law & ICT Students’ Association|Bestuur@lisa-groningen.nl

Schnitzelgate: heeft de VegaSlager juridisch nog iets te vrezen?

Home » Blog » Schnitzelgate: heeft de VegaSlager juridisch nog iets te vrezen?

Schnitzelgate: heeft de VegaSlager juridisch nog iets te vrezen?

Dinsdag 3 oktober gingen de media, columnisten en satiristen massaal over de rooie vanwege een waarschuwing van de NVWA aan de Vegetarische Slager. De NVWA noemt in haar brief aan de Vegetarische Slager – die in handen is van de redactie – de voedselinformatie onvoldoende en daarmee misleidend.

Inspecteur

Het zou daarbij volgens de brief gaan om benamingen die de inspecteur onder andere op de website had gezien. Het ging ten eerste om ‘gehaktbal’, ‘Rul gehakt’ en ‘Rauw gehakt’ in verband met de beschermde naam ‘gehakt’.

Ten tweede ging het (ondubbelzinnig) om de benamingen met een diersoort terwijl levensmiddelen van deze diersoorten niet aanwezig zijn. Zo worden ‘Visvrije tonyn’ en ‘Kipstuckjes’ in de opsomming genoemd. Verder benadrukt de NVWA dat “ook zogenaamde ‘fout-geschreven’ diersoorten” niet zijn toegestaan.

Bij de derde opsomming gaat het de NVWA om de onduidelijke benaming van onder meer ‘Gerookte speckjes’ en ‘Boterhamworst’. Het verdient opmerking dat de NVWA tevens hier een voorbeeld geeft ter verduidelijking, namelijk dat het onderscheid tussen “bratwurst (met vlees) vs. bratwurst (zonder vlees)“ onvoldoende is.

Misverstand

Woensdag 11 oktober plaatste de NVWA een bericht op haar website om een en ander te verduidelijken. Een deel van het bericht op de website luidt als volgt:
Bij inspectie bleek dat er op de website producten zoals boterhamworst, filet americain, kipspiesjes, beefreepjes, en kip-shoarma werden aangeboden zonder dat hierbij vermeld wordt dat het gaat om vegetarische producten terwijl ze wel erg leken op de echte vleesproducten.
(…)
De NVWA betreurt het dat er in de berichtgeving in deze zaak de indruk is gewekt dat de schriftelijke waarschuwing gegeven is voor de etikettering van producten van het bedrijf en niet om de presentatie op de website.
1

Fouten

De inspecteur zag onder andere op de website een aantal misleidende benamingen staan. Dat zou dus alleen over de website gaan. Afijn.
Diezelfde inspecteur zag op de website driemaal een product met de beschermde naam ‘gehakt’ staan. Dat is knap, want de Vegetarische Slager heeft na ophef in 2012 een aantal namen al veranderd, waarbij ook ‘gehakt’ is vervangen met ‘gehackt’. Ook op de website.2
De overtreding die de Vegetarische Slager zou hebben begaan zou in strijd met artikel 7 van de Verordening (EU) nr. 1169/20113 zijn en daarmee in strijd met artikel 2, zevende lid van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen.4
Dat lid bestaat echter al ruim een jaar niet meer. Wanneer de geldende versie wordt geraadpleegd zal men uitkomen bij lid 6. Onbelangrijk foutje? Het laat, in samenhang met eerder genoemde fouten, de onzorgvuldigheid van de NVWA of delen van haar organisatie zien.

Vleeslobby

De Vegetarische Slager gooide de waarschuwing van de NVWA al snel bij vlees- dan wel veelobby. Ook zou de politiek wellicht een vinger in de pap hebben.
Zo berichtte de NOS begin dit jaar:
De VVD vindt benamingen als vegetarische worstenbroodjes, vegetarische schnitzels en vegetarische curryworst misleidend. “Als er worstenbroodje staat, moet er ook iets van worst in zitten”, zegt VVD-Kamerlid Lodders.5
De woorden van Lodders komen in zekere zin overeen met de woorden in de waarschuwing van de NVWA. Als er staat dat er vlees in zit, moet er daadwerkelijk vlees in zitten. Uit zowel de letterlijke woorden van Lodders (volgens NOS) en de waarschuwing van de NVWA valt echter niet te halen of het toevoegen van “vegetarisch(e)” aan de benaming toereikend is of niet. En juist dat is waar dit hele mediacircus over lijkt te gaan.

Als de vleeslobby hier een aandeel in heeft, dan hebben ze dat niet bepaald goed gespeeld. De vegetarische slager is namelijk de enige grote winnaar in dit bizarre misverstand.6

Juridisch kader

De overtreding die de Vegetarische Slager uiteindelijk heeft begaan is dus het in strijd met artikel 7, eerste lid, onder a van de verordening, misleidende voedselinformatie op haar website te hebben staan wat zorgt voor een overtreding van artikel 2, ‘’zesde lid’’, van het Warenbesluit informatie levensmiddelen: het misleiden van de gemiddelde consument betreffende de kenmerken van het product, in dit geval de samenstelling. We hebben het immers over vegetarische producten die lijken op echt vlees. En inderdaad zou het aanbieden van vegetarisch vlees als echt vlees vallen onder het in strijd handelen met artikel 7 van de verordening. Ook zou de NVWA mogelijk kunnen hardmaken dat de Vegetarische Slager in overtreding heeft gehandeld met artikel 6:193c lid 1 sub b van het Burgerlijk Wetboek, ‘misleidende handelspraktijken in de vorm van misleidende informatie betreffende de voornaamste kenmerken van het product’. Al lijkt dit redelijk overeen te komen met de overtreding die de NVWA al heeft vastgesteld, het verstrekken van misleidende voedselinformatie betreffende de eigenschappen/samenstelling van het product.

De NVWA heeft al duidelijk gemaakt dat het enkel over de producten op de website ging en niet over de producten in de winkel. Achteraf lijkt dit meer dan logisch. De gemiddelde consument zal wanneer hij een verpakking van de Vegetarische Slager Rul gehackt tussen de tofu-plakken en de biologische falafel ziet liggen (hopelijk) niet denken dat het om echt rundergehakt gaat. Zeker niet aangezien De Vegetarische Slager met koeienletters op de verpakking staat. Zo blijkt ook wel uit de overweldigende bevestiging door de ‘gemiddelde consument’ op social media. Helaas voor de NVWA was dit niet duidelijk gemaakt aan een van haar woordvoerders, zo blijkt uit berichtgeving van de NOS, aangezien hij met de verpakking van de Vegetarische Slager in het nieuws kwam en de verwarring hiermee niet heeft geholpen.7

Nog even terug naar de website. Zoals te zien op de foto’s die de NVWA aanbiedt zijn de producten van de Vegetarische Slager niet van echt te onderscheiden.8 En de benamingen van de producten helpen dan ook niet mee om duidelijk te maken dat het over vegetarische producten gaat. Echter zou je denken dat wanneer iemand vlees besteld op www.devegetarischeslager.nl ze wel zouden weten dat het over vegetarisch eten gaat. Maar de NVWA schijnt de gemiddelde consument niet zo hoog in te schatten en meent dan ook dat verwarringsgevaar aanwezig is. Het ligt in dat geval ook zeker binnen de bevoegdheid van de NVWA om hier een waarschuwing voor te geven en consequenties aan te verbinden.

Vervolg

De NVWA heeft al eerder gezegd dat het enkel verkeerd schrijven van de benamingen van het vlees niet voldoende is om verwarringsgevaar te voorkomen. Maar nu de Vegetarische Slager voor elk product het voorvoegsel ‘vegetarisch(e)’ heeft gezet moet elke schijn van verwarring toch wel weggenomen zijn. We hebben dit nog even nagevraagd aan de NVWA maar de persvoorlichter kon ons hier nog geen sluitend antwoord op geven. We wachten nu nog op een reactie.

Namens de LISA Redactiecommissie 2017-2018,

Thomas ten Berge
Martijn Mensink

  1. https://www.nvwa.nl/onderwerpen/etikettering-van-levensmiddelen/project-misleidende-etikettering
  2. https://www.volkskrant.nl/koken-en-eten/-schnitzelgate-krijgt-vervolg-vegetarische-slager-moet-namen-vleesvervangers-veranderen~a4519729/
  3. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:02011R1169-20131206&qid=1398860086236&from=NL
  4. http://wetten.overheid.nl/BWBR0033323/2016-10-06?VergelijkMet=BWBR0033323%3fg%3d2016-07-20%26v%3d0#Artikel2
  5. https://nos.nl/artikel/2182434-duits-vega-worstenbroodje-blijft-gewoon-een-worstenbroodje.html
  6. https://www.rtlz.nl/business/verbod-op-kipstuckjes-is-geweldige-reclame-voor-vegetarisch-vlees
  7. https://nos.nl/artikel/2197551-nvwa-zegt-sorry-tegen-de-vegetarische-slager.html
  8. https://www.nvwa.nl/onderwerpen/etikettering-van-levensmiddelen/documenten/communicatie/diversen/archief/2017m/afbeeldingen-online-assortiment-de-vegetarische-slager
2018-02-04T18:31:54+00:00oktober 22nd, 2017|Blog, Merken- en modellenrecht|

Leave A Comment